Lífspekifélagið        Theosophical Society

Fasthygli

Fyrirbrigðin sem gerast umhverfis oss eru svo mörg og margvísleg að vér eigum stundum erfitt með að átta oss á þeim. Vitundin býr í skála þeim er vér köllum líkama. En dyr eru margar og sífelldur erill inn um þær. Hugurinn gerist hvarfl-andi. Hann er alltaf á þönum. Afleiðingin verður sú að hann þreytist.
Andleg starfsemi getur ekki orðið mikil né borið ávöxt meðan hugurinn fær eigi hjálp. En honum getur komið hjálp. Það verður og eigi sagt að honum sé eigi rétt hjálparhönd svona öðru hvoru. Undirvitund manna hjálpar honum nokkuð en hún er búin og boðin til þess að hjálpa honum miklu meira en hún hefir gert ef hann aðeins vill þiggja það. hún er þeirri gáfu gædd að geta hent hver áhrif á lofti og getur unnið úr þeim með undarlegum hætti. En glöggur skilningur kemur sjaldan frá henni nema því aðeins að eitthvað sé greitt fyrir honum. Þeir menn sem lifa andlegu lífi eftir þeim reglum sem dulspekingar leggja mönnum, hafa flestir miklu meiri not af undir-vitund sinni en megin þorri manna.
Fyrstu skilyrðin til þess að unt sé að nota undirvitund vora er leikni í fasthygli. Hún má heita undirrót flestra framfara.
Sagt er að þeir menn sem temja sér andlegar iðkanir geti gerst afhuga öllu nema því sem þeir vilja beina að huga sínum sérstaklega. Fasthyglin fær veitt þeim fræðslu um það sem í fjarlægð er. Þegar þeir hugsa ríkt um eitthvað sem er þeim í raun og veru óþekkt eða í fjarlægð, þá er sem eitthvert samband verði milli þeirra og þess sem þeir hugsa um. Undirvitund þeirra hefir komið auga á þann hlut sem þeir vildu fræðast um og hún sér hann betur og betur eftir því sem fasthyglin eykst. Vér miðlungsmenn getum reynt að líkjast þeim en of bráðlátir megum vér eigi
vera. Ef fasthyglin verður sterk þá breytist hugboð í skarpari skilning og skilning¬urinn breytist seinast í vissu eða þekkingu. Þannig hefst þekking oft án nokkurrar annarar fræðslu en þeirrar sem undir¬vitundin er látin veita með atbeina fasthygli.
Því er eins farið um fasthygli og smásjá. Báðar leiða þær margt það í ljós sem virðist svo smátt að ekki er eftir því tekið. Ekki tjáir að ganga fram hjá því sem smátt er og lítilvægt í margra augum. Það getur alveg eins haft áhrif sem hitt sem talið er mikilfenglegt. Allt sem vér köllum stórt eða stórvægilegt er gert úr því sem vér köllum smátt eða smávægilegt.
Hyggjum að sönglagi sem heillar oss þegar það er sungið eða leikið á hljóðfæri. Það getur verið listaverk mikið. Vér finnum að tónarnir eru ein heild er hafa í sér fólginn mátt til þess að veita oss unun, hleypa í oss guðmóði eða þá til þess að gera oss bljúga og blíða í lund eða dapra — allt eftir því hvernig lagið er. En ekki þarf þó að breyta nema einum eða tveimur tónum til þess að spilla laginu svo það verði áhrifalaust.
Svo er um margt. Líf hvers manns er frá vöggu til grafar eins konar sönglag. Ekki þarf nema atvik, orð eða hugsun til þess að breyta samræmi þess.
Undirvitundin er svo skarpskygn að enginn hlut-ur getur dulist henni ef hún er látin skygnast um eftir honum. En hún er annað og meira. Máttur mikill er í henni fólginn sem má nota. Lætur nær sanni að líkja megi henni við foss sem fellur fram af hengiflugi. Hver sá maður sem getur beislað þennan foss er betur settur eftir en áður.
Sigurður Kristófer Pétursson þýddi, höf óþekktur, hér stytt

Birgir Bjarnason - Breytist eitthvað?

Við höfum áhrif á annað fólk á ýmsan hátt. Stundum langar okkur að breyta einhverju í fari, viðhorfum eða hegðun annarra. Líkast til er það einnig á hinn veginn að aðrir vilja breyta einhverju hjá okkur. En athygli okkar er yfirleitt ekki á því heldur hinu. Við höfum meiri áhuga á flísinni en bjálkanum.
Fræðingar fjalla um hvernig hægt er að breyta öðrum, hvort sem um hóp er að ræða eða einstaklinga. Reyna skal td. að leysa ágreining á uppbyggilegan hátt. Samræður eiga að snúast um málefni ekki persónur. Leggja skal áherslu á ný sjónarhorn. Hvetja frekar en rífa niður og ef gagnrýni er beitt á að hafa hana jákvæða. Gott er að laða fram innri umbun þannig að fólk finni innri ánægju af breytni og viðfangsefnum. Allt er þetta gott og gilt en oft hægara sagt en gert. Spurning hvers vegna.
Ef viðfangsefnið er greint í þætti, þá höfum við áhrif á aðra með líkamanum, tilfinningum, huga eða hugsunum og vitundinni. Það síðast nefnda er þó ekki augljóst eða auðfundið hjá okkur yfirleitt. Svipbrigði hafa áhrif, sem og raddblær, tóntegund og líkamsstaða svo sumt sé nefnt. Þetta er hið líkamlega en flest eða allt á rætur í tilfinningum eða hugsunum.
Tilfinningar okkar hafa veruleg áhrif á hvernig aðrir eru eða bregðast við. Augljósust eru áhrifin þegar tilfinningar eru sterkar eða öfgafullar en ekki fer þó endilega saman gæði og magn. Vera má að munur sé á því að elska mikið eða djúpt. Ef svo er þá er hið fyrrnefnda líklega bundnara sjálflægni eða éginu. Óhjákvæmilega fléttast til-finningar éginu meðan þær eru skilyrtar. Það er ég okkar sem setur skilyrðin. Óskilyrtar breytast þær í annað en venjulegar tilfinningar, nokkuð sem kalla mætti einskonar tilfinningar eða tilfinningar vitundarinnar.
Hugurinn, hugarfarið, ástand hugans, tegund hugsana er hið þriðja sem hefur áhrif. Þar skiptir miklu samspil huga og tilfinninga. Því samspili ruglum við oft saman við hugsanir, höldum að um hugsanir einar sé að ræða þegar þetta samspil ræður öllu. Færni okkar í samskiptum felst mikið í að greina þarna á milli og nota við viðeigandi aðstæður. Oft er gott að hafa rétta blöndu eðli-legra tilfinninga með í vitsmunalegum samræð-um. Hér skiptir máli að vera sér meðvitaður um þær tilfinningar.
Annað kemur hér inn í, það er hvaðan höfum við samskipti og til hvaða þátta. Við getum haft bein líkamleg samskipti td. með faðmlagi, við getum haft samskipti frá líkama til tilfinninga, frá líkama til hugar, frá huga til tilfinninga osfrv. Þetta eru samskipti sem skarast milli þátta í okkur. Að hafa athygli á þessum atriðum getur skipt miklu.
Fíngerðust og áhrifamest eru áhrif frá vitundinni. Þar er átt við áhrif frá því sem við erum. Frá dýpi þeirrar upplifunar sem við höfum fyrir því að vera til. Ef sú upplifun er sterk og víðfeðm verða áhrifin meiri. Ef vitund okkar um lífið er sljó er ekki um nein áhrifin að ræða.
Þetta leiðir hugan að þeirri staðreynd að við breytum sjálf öðrum helst með því sem við erum í raun en einnig þeirri, að einu varanlegu breyting-arnar koma frá þessari upplifun. Meðan ekki er lögð áhersla á þetta og eingöngu reynt að breyta og hafa áhrif með fyrst nefndu þremur þáttunum verður líklega lítið um að heimurinn og íbúar hans taki einhver skref fram á við.